ยาระบาย ฟักทอง เป็นพืชชนิดหนึ่ง มักจัดเป็นพวกผัก เนื่องจากนิยมนำมาเป็น

ยาระบาย ฟักทอง  เป็นพืชชนิดหนึ่ง มักจัดเป็นพวกผัก เนื่องจากนิยมนำมาเป็นส่วนประกอบในอาหาร แต่ก็ยังนำไปทำของหวานเป็นอาหารว่างได้ด้วย ปกติฟักทองเมื่อแก่จัดจะมีสีเหลืองอมส้ม เป็นพืชมีเถา ปลูกได้ทั่วไปทั้งในเขตร้อนและเขตหนาว  สรรพคุณทางสมุนไพรของฟักทอง เนื้อใช้เป็นยาระบายอย่างอ่อน เยื่อภายในผลใช้พอกแก้ฟกช้ำ แก้ปวด  ส่วนเมล็ดที่เคี้ยวกันมัน ๆ นั้นใช้เป็นยาขับพยาธิตัวตืด ขับปัสสาวะและบำรุงร่างกาย รากนั้น ในตำราโบราณใช้ต้มดื่มน้ำเป็นยาแก้ไอ  ฯลฯ สรรพคุณที่ใช้ช่วยระบายและเป็นยาถ่าย ในตำราท่านให้เอาเนื้อในเมล็ดของฟักทองทั้งสดและแก่ จำนวน 100 กรัม (100 – 120 เมล็ดสด) มาบดให้ละเอียด ผสมกับน้ำสุกประมาณ 3 แก้ว เจือด้วยน้ำผึ้งเล็กน้อยดื่มหรือจิบเป็นน้ำชา วันละ 3 ครั้ง เช้า – กลางวัน – เย็น  โดยควรจะดื่มในช่วงเวลาที่ท้องว่างก่อนกินอาหาร ยาระบาย.

ยาระบาย
ยาระบาย ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cucurbita moschata Decne.

วงศ์ : Cucurbitaceae

ชื่อท้องถิ่น : น้ำเต้า (ภาคใต้) มะพร้าว (ภาคเหนือ) มะน้ำแก้ว (เลย) หมักอื้อ (เลย – ปราจีนบุรี)
ลักษณะ :  ฟักทองเป็นไม้เถาเลื้อยไปตามดิน มีมือสำหรับยึดเกาะ ลำต้นอวบน้ำ ใบเดี่ยวรูปห้าเหลี่ยม มีขนทั้งสองด้าน ดอกสีเหลืองรูปกระดิ่ง ผลฟักทองมีด้วยกันหลายลักษณะ บางครั้งเป็นผลเกือบกลมก็มี แต่โดยทั่วไปเป็นรูปทรงกลมแป้น ผิวขรุขระเล็กน้อย เมื่อยังดิบเนื้อค่อนข้างแข็ง นอกจากเนื้อของผลฟักทองจะใช้เป็นอาหารแล้ว เมล็ดฟักทองก็ใช้เป็นอาหารว่างได้ด้วย
สรรพคุณทางยา :  เมล็ด รสมัน ขับพยาธิตัวตืด ขับปัสสาวะบำรุงร่างกาย  ราก รสเย็น บำรุงร่างกาย แก้ไอ ถอนพิษของฝิ่นน้ำมันจากเมล็ด รสหวานมัน บำรุงประสาทเยื่อกลางผล รสหวานเย็น พอกแก้ฟกช้ำ แก้ปวดอักเสบ    ขั้ว รสเย็น ฝนกับน้ำมะนาว ผสมยอยฝ้าย (เศษผ้าฝ้าย) เผาไฟ รับประมานแก้พิษกิ้งกือกัด ยาระบาย
ตานหม่อน
ไม้เถาหรือไม้พุ่มเลื้อย ขึ้นแทรกในซอกหินตามหน้าผาชัน ลำต้น แตกกิ่งแขนงระเกะระกะ ห้อยระย้าลงมาตามหน้าผา เป็น พืช สมุนไพรเพื่อสุขภาพ ของไทย อีกชนิดหนึ่ง ที่ถูกใช้ประโยชน์ ด้านการรักษาโรค กันมายาวนาน ใครเลยจะคิดว่า แค่ต้นไม่ ที่คนไม่ค่อยใส่ใจ ต้นนี้ จะซ่อน ประโยชน์ และ สรรพคุณทางยา ไว้ อย่างมากมาย มหาศาล ขนาดนี้
สำหรับสูตรช่วยระบายและเป็นยาถ่าย ท่านให้เอาต้นสดหรือรากมาต้มกับน้ำสะอาด 3 ถ้วยแก้ว เคี่ยวให้เหลือน้ำเพียง 1 ถ้วยแก้วเท่านั้น ใช้ดื่มหรือจิบขณะที่ท้องยังว่าง วันละ 1 ครั้งเท่านั้น สามารถดื่มน้ำสมุนไพรนี้ได้ก่อนกินยาถ่าย
ชื่อวิทยาศาสตร์  : Vernonia elliptica DC. วงศ์ COMPOSITAE
ชื่ออื่น : ซ้าหมักหลอด ตานค้อน ตานหม่น
ลักษณะ : ไม้พุ่มเลื้อย ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปใบหอกกลับ ขอบใบเรียบ หรือหยักห่างๆ ดอกเป็นช่อออกที่ยอดหรือซอกใบ กลีบดอกสีนวล ผลเป็นผลแห้งไม่แตก  ยอดหรือซอกใบ กลีบดอกสีนวล ผลเป็นผลแห้งไม่แตก
สรรพคุณ  : แก้พิษตานซาง ขับพยาธิไส้เดือน บำรุงเนื้อหนังให้สดชื่น บำรุงธาตุแก้พิษตานซาง ขับพยาธิไส้เดือน บำรุงเนื้อหนังให้สดชื่น บำรุงธาตุ

มะระไทย
เป็นไม้เลื้อยเขตร้อนในวงศ์แตง (Cucurbitaceae) นิยมปลูกเพื่อใช้ผลและยอดเป็นอาหาร มีรสขม ที่รู้จักกันดี  มะระไทย เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า มะระขี้นก   มีสรรพคุณในตำรายาไทย ช่วยเจริญอาหาร  รักษาเบาหวาน แก้ไข้ เป็นต้น  สูตรช่วยระบายและเป็นยาถ่าย ท่านให้เอาใบสดของมะระไทยหรือมะระขี้นกมาหั่นให้ละเอียดแล้วชงกับน้ำร้อนเจือด้วยเกลือเล็กน้อย  เพื่อกำจัดรสขม  ใช้ดื่มหรือจิบเช่นเดียวกับน้ำชา  วันละ 2 เวลา เช้า – เย็น
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Momordica charantia
วงศ์ : CUCURBITACEAE
ชื่อสามัญ : Bitter cucumber, Balsam pear
ลักษณะ : เป็นพืชผักประเภทเถาเลื้อย อวบน้ำ มีอายุเพียงปีเดียวหรือฤดูเดียว เถาอ่อนมีสีเขียวอมเหลือง เถาแก่สีเทา ขนาดของเถาที่ปลายยอด 5-8 มิลลิเมตร มีมือเกาะยาว ที่เถาและใบมีขนอ่อนขึ้นปกคลุม ดอกเดี่ยวสีเหลืองมี 5 กลีบ ขนาดดอก 1 เซนติเมตร ผลกลมรูปรี ผิวขรุขระเป็นสันนูน มะระจีนมีผลขนาดใหญ่และยาว 20-30 เซนติเมตร มีรสขมน้อย ส่วนมะระพื้นเมืองหรือมะระขี้นกมีผลเล็ก ยาวเพียง 3-5 เซนติเมตร และมีรสขมมาก ภายในผลมีเมล็ดจำนวนมาก เมื่อแก่เปลือกหุ้มเมล็ดมีสีแดง รสหวาน
สรรพคุณ : สำหรับสรรพคุณในตำรายาไทย ช่วยเจริญอาหาร ยาระบาย ใช้เนื้อของผลที่ยังไม่สุกเป็นอาหาร ผักจิ้ม ต้ม แกง รักษาเบาหวาน ใช้ผลโตเต็มที่หั่นเนื้อตากแห้ง ชงน้ำรับประทานต่างน้ำชา แก้ไข้ ผลต้มรับประทานแต่น้ำเป็นยาแก้ไข้ หรือดื่มน้ำคั้นจากผลแก้ปากเปื่อย ปากเป็นขุย น้ำคั้นจากผลใช้อม บำรุงระดู ดื่มน้ำคั้นจากผล ใช้ผลตำพอกฝี แก้บวม แก้ปวด
หมาก
หมากเป็นพืชที่คู่กับคนไทยมานานแล้ว แม้ในปัจจุบันจะไม่นิยมกินหมากกัน แต่หมากยังเป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศ ทั้งในรูปหมากสดและหมากแห้ง หมากแห้งใช้ในอุตสาหกรรมฟอกหนัง ฟอกเส้นใย และทำยารักษา โรค และผลหมากสามารถใช้เป็นยาสมุนไพรในการปฐมพยาบาลเบื้องต้น เช่น ใช้สมานแผล แก้ท้องเสีย รักษาโรคเหงือกและฟัน เป็นต้น
สำหรับสูตรช่วยระบายและขับถ่าย  ท่านให้เอาเนื้อในของเมล็ดหมาก จำนวน 15 เมล็ด (90 – 100 กรัม) มาต้มกับน้ำประมาณ 3 แก้ว เคี่ยวให้น้ำงวดจนเหลือ 1 แก้ว แล้วใช้ดื่มหรือจิบขณะที่ท้องยังว่าง ถ้าจะใช้เป็นยาถ่ายให้เด็ก ควรใช้เนื้อในของเมล็ดหมากเพียง 5 เมล็ดเท่านั้น
ชื่อสามัญ : Betel Nuts
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Areca catechu Linn
วงศ์ : Myrtaceae
ชื่ออื่นๆ : หมาก กานพลู Clove, Clove tree
ลักษณะ : เป็นไม้ยืนต้นมีลำต้นเดี่ยวไม่แตกกอ เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 5-6 นิ้ว ระยะแรกจะมีการเจริญโตด้านกว้างและด้านสูง หลังจากหยุดเจริญเติบโตจะเจริญเติบโตด้านความสูง รูปทรงกระบอกตรง  ใบ  เกิดจากเนื้อเยื่อส่วนปลายยอด ปลายลำต้นประกอบด้วยโคนกาบใบเรียกว่ากาบหมากหุ้มติดลำต้นเป็นแผ่นใหญ่ ก้านประกอบด้วยใบย่อย เมื่อหมากออกดอก ดอกหรือภาษาท้องถิ่นเรียกจั่นหมาก ซึ่งถูกห่อหุ้มด้วยกาบหมาก เมื่อกาบหมากแก่หลุดร่วงไปจะเห็นดอกหมาก ผล  ผลหมากมีลักษณะกลมหรือกลมรี เส้นผ่าศูนย์กลาง 2 – 2.5 โดยเฉลี่ยผลรวมกันเป็นทะลาย ใน 1 ทะลายจะมีผลอยู่ประมาณ 10 – 150 ผล ผลอ่อนสีเขียวเข้ม เรียกหมากดิบ ผลแก่จะผิวเปลือกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมส้มทั้งผลเรียกหมากสุกหรือหมากสง ผลประกอบด้วย 4 ส่วน คือเปลือกชั้นนอก ส่วนเปลือกเป็นเยื่อบาง ๆ สีเขียว เนื้อเปลือกมีเส้นใยละเอียด เหนียว เปลือกชั้นกลางเป็นเส้นใยหนามากมองเห็นชัด เมื่อผลอ่อนเส้นใยอ่อน แก่จะเหนียวแข็ง เปลือกชั้นในเป็นเยื่อบาง ๆ ละเอียดติดอยู่กับเนื้อหมาก ส่วนของเมล็ดหรือเนื้อหมากถัดจากเยื่อบาง ๆ เข้าไปเป็นส่วนของเนื้อหมาก เมื่ออ่อนจะนิ่ม เนื้อส่วนผิวจะมีลายเส้นสีเหลืองถึงสีน้ำตาล เนื้อจะมีสีเหลืองอ่อน ๆ ถึงสีเหลืองเข้มอมแดง
สรรพคุณ : ผลของหมากนั้นมีสรรพคุณในการช่วยขับพยาธิได้หลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นพยาธิตัวตืด พยาธิใบไม้ พยาธิตัวกลม เป็นต้น นอกจากนี้แล้วหมากก็ยังมีสรรพคุณในการรักษาโรคมาเลเรีย และมีฤทธิ์ในด้านการเป็นยาที่ช่วยขับปัสสาวะอีกด้วย จากการวิจัยพบว่า หมากมีสารชื่อ อัลคาลอยด์ ที่มีสรรพคุณในการฆ่าเชื้อราและฆ่าเชื้อไวรัสอีกด้วย
ตำรับยาแผนโบราณ :   หากนำเอาเนื้อของผลหมากและเมล็ดฟักทองมาต้มรวมกับน้ำตาลทราย ดื่มพร้อมกันน้ำก็จะช่วยในการขับพยาธิชนิดต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี หรือหากจะเอาผลหมากสุกมาต้มกินกับน้ำแล้ว จะช่วยป้องกันอาการของโรคต้อหินหรือความดันภายในลูกตาเพื่อไม่ให้สูงผิดปกติได้ ยาระบาย.